Ciekawostki

Kościół św. Piotra i Pawła

Miejsce znajdujące się między Spáleným Mlýnem a Pomezními Boudami nazywa się dziś U kostela, czyli „Koło kościoła“, ale dawna nazwa – Kuželiště (Kegelplan) – pochodzi od określenia stożka ułożonego ze ściętych drzew. Dla miejsca tego ważny okazał się rok 1779, kiedy przejeżdżał tędy przyszły cesarz i król czeski Józef II. Obiecał on góralom, że wesprze wybudowanie tu kościoła, cmentarza i szkoły. I słowa dotrzymał. W ówczesnych czasach była to najwyżej położona świątynia (975 m n.p.m.); w 1791 r. wyświęcona została jako kościół św. Piotra i Pawła. Dziś nie zajmuje już tego zaszczytnego, pierwszego miejsca – wyprzedziły ją kościoły w miejscowościach Kvilda i Boží Dar oraz kościół św. Tomasza koło Lipna. W 1806 r. drewniany kościół spłonął, w 1807 r. został jednak odbudowany. Obecnie, oprócz okresu zimowego, regularnie odbywają się tu nabożeństwa. Tuż obok świątyni znajduje się cmentarzyk przypominający nam o dawnych mieszkańcach Malej Úpy.

Architektura ludowa – Šímovy chalupy

Malá Úpa znana jest ze świetnie zachowanej architektury ludowej. Ciekawostkę stanowi leżąca nad Lvím dolem łąkowa enklawa Šímovy chalupy. Jest to grupa wiejskich zabudowań stanowiąca narodowy zabytek kultury i będąca świadectwem życia naszych przodków. Architektonicznym unikatem jest tzw. Małoupski dymnik sienny, który zachował się jedynie w kilku chałupach. Do Šímovych chałup najłatwiej dotrzeć od Spálenego Mlýna przez Lví důl.

Sanie rogate

Sanie rogate stanowiły ongiś nieodłączną część wyposażenia każdej szanującej się górskiej chałupy w Malej Úpie i okolicy. Dziś zaś – jako historyczne kuriozum – są przedmiotem żywego zainteresowania. Rozpowszechnione jest mniemanie, że ten dający się wszechstronnie wykorzystać środek lokomocji znali i stosowali już drwale najwyższego królewskiego radcy ds. górnictwa, Krzysztofa Gendorfa, których w XVI wieku przywiódł on z Alp, by osiedlili się w Karkonoszach. Sań rogatych używano głównie w zimie, ale nie tylko. W lecie wykorzystywano je na stromych stokach przy sianokosach.

Najstarsza wzmianka na temat pierwszego czysto turystycznego zjazdu na saniach rogatych w Malej Úpie pochodzi z 1815 r. Było to na trasie o długości 7 km prowadzącej od granicznej chałupy na Pomezních Boudach do gościńca Pod Złotą Gwiazdą w Kowarach. Atrakcja ta stopniowo zyskiwała coraz więcej amatorów. W 1896 r. na potrzeby turystów przygotowano już 3000 sań rogatych i taką samą liczbę koni pociągowych. Zimowe zjazdy na saniach, podobnie jak letnie wycieczki na Śnieżkę, należały do najbardziej popularnych atrakcji turystycznych w Karkonoszach. Dzisiaj – dzięki staraniom miłośników historii z Kowar, a po stronie czeskiej pana Josefa Tylša – doczekaliśmy powrotu sań rogatych; zjazd tym środkiem lokomocji organizowany jest w Malej Úpie co roku pod koniec marca.